Önce piyasayı ve kendini tanı
Pazarlığın temeli bilgidir. Aynı sektörde, benzer büyüklükteki şirketlerde ve benzer deneyim seviyesinde ne kadar ödendiğini araştır. Maaş anketleri, iş ilanlarında yazan aralıklar, meslek örgütlerinin raporları ve güvendiğin meslektaşlarla yapacağın sohbetler fikir verir. Sonra kendi değerini somutlaştır: hangi becerilerin nadir, hangi sonuçları ölçülebilir şekilde elde ettin, bu pozisyona hangi deneyimle geliyorsun?
Üç rakam belirle
- Hedef rakam: Gerçekçi ama iddialı, ulaşmak istediğin tutar
- Kabul edilebilir rakam: Memnun kalacağın orta nokta
- Alt sınır: Bunun altında teklifi kabul etmeyeceğin tutar
Alt sınırını belirlerken sadece bugünkü ihtiyaçlarını değil; yol süresini, çalışma saatlerini, kariyer fırsatlarını ve şirketin istikrarını da hesaba kat.
Brüt mü, net mi?
Türkiye'de görüşmelerde iki ifade de kullanılır ve sık karışıklık çıkar. Brüt maaştan SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesildikten sonra net maaş kalır. Gelir vergisi dilimleri yıl içinde ilerledikçe net maaş özellikle yılın son aylarında düşebilir. Konuşurken rakamın brüt mü net mi olduğunu mutlaka teyit et ve teklif yazısında da açıkça belirtilmesini iste. Brüt-net dönüşümünü hesaplama aracıyla yapabilirsin.
Konuşma sırasında
- İlk rakamı vermekte acele etme: Beklentin sorulursa önce pozisyonun sorumluluklarını netleştirmek istediğini söyleyebilir ya da araştırmana dayalı bir aralık verebilirsin.
- Aralık verirken alt ucu kabul edilebilir rakamın olsun: İşveren genellikle aralığın alt ucuna odaklanır.
- Gerekçeyle konuş: "İstiyorum" yerine "Bu rolde şu sonuçları getireceğim, piyasa verileri de bu aralığı gösteriyor" yaklaşımı daha ikna edicidir.
- Sessizlikten korkma: Teklifi duyduktan sonra hemen cevap vermek zorunda değilsin; düşünmek için zaman isteyebilirsin.
- Bütün paketi konuş: Maaş esnetilemiyorsa yan haklar esnetilebilir.
Yan haklar da pazarlığın parçası
- Prim ve ikramiye sistemi, yılda kaç maaş ödendiği
- Özel sağlık sigortası (aile bireylerini kapsıyor mu?)
- Yemek kartı, yol desteği ya da servis
- Uzaktan ya da hibrit çalışma günleri
- Yasal sürenin üzerinde yıllık izin
- Eğitim bütçesi, sertifika desteği
- Bireysel emeklilik katkısı
- Bir sonraki maaş değerlendirmesinin tarihi
Zam görüşmesi
Mevcut işyerinde zam isterken zamanlama önemlidir: performans değerlendirmesi öncesi, başarılı bir projenin ardından ya da sorumlulukların arttığı bir dönemde konuşmak daha etkilidir. Toplantıdan önce son bir yıldaki katkılarını rakamlar ve örneklerle listele. Talebini kişisel ihtiyaçlarına değil, şirkete kattığın değere dayandır. Cevap olumsuzsa, hangi hedeflere ulaştığında zamın mümkün olacağını ve bunun ne zaman yeniden konuşulacağını netleştir.
Teklifi kabul etmeden önce
Sözlü olarak anlaştığınız her şeyin yazılı teklif mektubunda yer aldığını kontrol et: brüt/net maaş, yan haklar, başlama tarihi, unvan ve deneme süresi. Yazılı teklif almadan mevcut işinden istifa etme.
Kaçınılması gereken hatalar
- Kişisel harcamalarını (kira, kredi) gerekçe olarak sunmak
- Elinde olmayan başka bir teklifi varmış gibi göstermek
- Teklifi kabul ettikten sonra yeniden pazarlık açmak
- Sadece maaşa odaklanıp çalışma koşullarını sormamak
- Yazılı teklif gelmeden mevcut işten istifa etmek
Pazarlık bittiğinde, sonuç ne olursa olsun teşekkür etmek ve olumlu bir dille kapatmak, yeni işyerinde iyi bir başlangıç yapmanı sağlar.