Aşılar nerede ve nasıl yapılır?
Bebeğin ilk aşısı genelde doğduğu hastanede yapılır. Sonraki aşılar kayıtlı olduğun aile hekimliğinde yapılır ve ücretsizdir. Aile hekimin aşı zamanı yaklaştığında seni arayabilir ya da SMS gönderebilir, ama takibi sen de yapmalısın.
Aşılar e-Nabız sistemine işlenir. e-Nabız uygulamasında ya da web sitesinde çocuğunun yapılan aşılarını görebilirsin. Bunun yanında aşı kartını saklamak da işine yarar.
Çocukluk dönemi aşı takvimi (genel yapı)
Aşağıdaki tablo, Sağlık Bakanlığı takvimindeki aşıları ve zamanlarını 2025'te yapılan 6'lı karma aşı değişikliğiyle birlikte özetler. Ay ifadeleri genelde "ayın sonu" olarak uygulanır; örneğin "2. ay" bebeğin 2 aylığını doldurduğu dönemdir.
| Zaman | Aşılar |
|---|---|
| Doğumda | Hepatit B (doğum dozu, ayrı yapılır) |
| 2. ay sonu | BCG (verem), DaBT-İPA-Hib-HepB (6'lı karma, 1. doz), KPA (konjuge pnömokok, 1. doz) |
| 4. ay sonu | 6'lı karma (2. doz), KPA (2. doz) |
| 6. ay sonu | 6'lı karma (3. doz), OPA (ağızdan çocuk felci, 1. doz) |
| 12. ay sonu | KKK (kızamık-kızamıkçık-kabakulak, 1. doz), KPA (rapel), Su çiçeği |
| 18. ay sonu | 6'lı karma (rapel), OPA (2. doz), Hepatit A (1. doz) |
| 24. ay sonu | Hepatit A (2. doz) |
| 48. ay (4 yaş) | KKK (2. doz), DaBT-İPA (4'lü karma, rapel) |
| 13 yaş civarı (8. sınıf) | Td (tetanos-difteri, rapel) |
14 Nisan 2025'ten itibaren eski 5'li karma aşı ile ayrı yapılan Hepatit B aşısı tek iğnede birleştirildi: 6'lı karma aşı 2, 4, 6 ve 18. ay sonlarında yapılır, Hepatit B'nin doğum dozu ise ayrı yapılmaya devam eder. 5'li karma ile başlayan çocukların kalan dozları 6'lı karma ile tamamlanır.
Kısaltmalar: HepB Hepatit B; DaBT difteri, boğmaca, tetanos; İPA inaktif polio (çocuk felci) aşısı; Hib Haemophilus influenzae tip b; KPA konjuge pnömokok aşısı; OPA oral polio aşısı; KKK kızamık, kızamıkçık, kabakulak.
Takvim değişebilir
Sağlık Bakanlığı aşı takvimini bilimsel gelişmelere göre günceller. Zaman zaman takvime yeni aşılar eklenir, doz zamanları değişir ya da karma aşıların içeriği farklılaşır. Bu yüzden yukarıdaki tablo bir fikir vermek içindir; kesin ve güncel bilgi değildir.
Takvimde olmayan bazı aşılar (örneğin bazı ülkelerde rutin olan ama Türkiye'de programda yer almayan aşılar) özel olarak ve ücretli yapılabilir. Bunlar için çocuk doktoruna danış.
Kaçan aşı olursa ne yapmalısın?
- Aşı zamanı geçtiyse panik yapma ama bekleme de. En kısa sürede aile hekimine git.
- Çoğu aşıda baştan başlamak gerekmez; hekim kalan dozları uygun aralıklarla tamamlar.
- Çocuğun ateşli ya da hastaysa aşının ertelenip ertelenmeyeceğine hekim karar verir. Hafif soğuk algınlığı genelde aşıya engel değildir, ama kararı hekime bırak.
- Aşıdan sonra hafif ateş, aşı yerinde kızarıklık ve huzursuzluk sık görülür. Yüksek ateş, nefes darlığı, yaygın döküntü ya da yüzde şişme olursa hemen bir sağlık kuruluşuna başvur veya 112'yi ara.
Aşı kartını nasıl takip edersin?
- Her aşıdan sonra kartta tarihin ve aşının adının işlendiğini kontrol et.
- Bir sonraki aşının tarihini telefonuna hatırlatıcı olarak kaydet.
- Taşındıysan yeni adresine göre aile hekimi kaydını güncelle; aşı kayıtların e-Nabız'da kalır, yeni hekimin de görür.
- Okul kaydı ya da yurt dışı seyahati gibi durumlarda aşı kayıtları istenebilir. e-Nabız'dan aşı bilgilerinin çıktısını alabilirsin.
- Prematüre doğan ya da kronik hastalığı olan çocuklarda takvim farklı uygulanabilir. Bu konuda çocuk doktorunun önerisine uy.
Güncel takvimi nereden öğrenirsin?
Çocuğun için geçerli kesin takvimi öğrenmenin en sağlam yolu aile hekimine sormaktır. Bunun dışında Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün aşı sayfasında güncel takvim yayımlanır. e-Nabız'da da yapılan ve sıradaki aşılar görülebilir.